مقابله با بدرفتاری کودکان

مقابله با بدرفتاری

به گفته متخصصان در مقابله با کودکان بدرفتار، والدین نباید رفتار نامناسبی از خود نشان دهند. بد دهنی کودکان یکی از اصلی ترین مشکلات والدین است که در بسیاری از موارد خود والدین در بد دهنی کودکان نقش دارند و کودکان صرفاً از روی تقلید این الفاظ را به کار می برند و در برخی موارد بددهنی برای جلب توجه است. دکتر رزیتا داوری می گوید: «بعضی واکنش های غلط والدین باعث تقویت رفتارهای نادرست کودک می شود، به عنوان مثال (لبخند زدن اتفاقی به حرف زشتی که یک کودک سه ساله می زند و یا زمانی که یک کودک با داد و فریاد می تواند به خواسته اش برسد.) در صورتی که این رفتار از سوی والدین واکنش صحیحی نداشته باشد، این مشکلات رفتاری در کودک نهادینه می شود و او یاد می گیرد تا با داد و فریاد و بد دهنی به خواسته اش برسد.»

کودکان بسیاری از رفتارهای بد و خوب را از مشاهده اعمال دیگران کسب می کنند. به این علت روان شناسان بهترین راهکار درمان بدرفتاری کودکان را آموزش صحیح والدین و یا رسانه ها می دانند.دکتر حکیم شوشتری می گوید: « یکی از مهم ترین اصول در تعلیم فرزندان ارائه یک الگوی صحیح و سالم است. در واقع بچه ها از بزرگترها یاد می گیرند چگونه رفتار کنند و به عبارتی زمانی که ببینند والدین با یکدیگر به درستی و با محبت حرف می زنند، رفتارهای مناسب اجتماعی را یاد می گیرند و کمتر رفتارهای ناهنجار از خود بروز می دهند. رسانه ها نیز با آنچه که تولید می کنند،کودک را در برابر فرهنگ خاصی قرار می دهند.» این متخصص معتقد است: «کودکان در حالت کلی و از نظر روانی تمایل دارند اطرافیان را خشنود نگه دارند و اگر رفتار بدی نشان می دهند باید به دنبال علت آن بود که در برخی موارد کودک آزاری وتهدید عامل این رفتار است و بدرفتاری پاسخی به این ریشه ها است.»

حجت الاسلام زارع نیز با بیان این که کودکان بدرفتاری را از والدین یاد می گیرند و از محیط اطرافشان تأثیر می پذیرند، می گوید: «از نظر دین اسلام تربیت یک امر تدریجی است. در این حالت صبری زیاد نیاز است اما اگر بخواهیم در تربیت عجله کنیم و زود به هدف برسیم شکست می خوریم و نتیجه ای عکس خواهد داد.»

وی می افزاید: «رفتار کودکان متغیر است و با صبر کردن خواهیم دید که این رفتار تغییر پیدا می کند اما عصبانیت و پرخاش در برابر این رفتارهای متغیر نتیجه معکوس دارد. مثلاً مادری که با فریاد زدن به کودک خود دستور می دهد تا کاری را انجام دهد همین رفتار را به کودک خود تعلیم می دهد و کودک یاد می گیرد تا برای رسیدن به خواسته اش جیغ و فریاد کند.»روان شناسان همچنین بر این باورند تنبیه، تهدید و نکوهش در مقابل بدرفتاری کودکان نتیجه عکس دارد و برای تعلیم دادن رفتارهای درست به کودک باید حتماً از تشویق استفاده کرد.دکتر داوری درباره تأثیرات منفی تشویق و تنبیه نامناسب در تشدید بدرفتاری کودکان معتقد است: «در بسیاری از موارد دیده شده است والدین رفتارهای مناسب کودک را نادیده گرفته و بیشتر به رفتارهای نامناسب او توجه می کنند. تشویق ها نیز بطور صحیح انتخاب نمی شود و بموقع صورت نمی گیرد یا تنبیه های نامناسبی که مشکلات رفتاری را تغییر نمی دهد، در نظر گرفته می شود. مثلاً تهدید، تحقیر و تنبیه فیزیکی یا تنبیهی که متناسب با آن مشکل رفتاری نباشد.»

سرزنش و نکوهش زیاد والدین اعتماد به نفس کودکان را کاهش می دهد. دکتر حکیم شوشتری می گوید: «سرزنش و انتقادهای مکرر عامل مهمی در تشدید رفتارهای بد در کودکان است. کودکانی که مرتباً رفتار آنها مورد نکوهش قرار می گیرد و رفتارهای مثبت شان تشویق نمی شود، بدرفتار می شوند. بچه ها نیاز به تشویق دارند تا یک رشد سالم داشته باشند. در برنامه های رفتاری همواره تشویق مورد تأکید است و در صورتی که تشویق مؤثر نبود، تنبیه به صورت محرومیت از برخی مسائل در نظر گرفته می شود و درباره این محرومیت نیز باید از پیش به کودک هشدار داده شود. همچنین قرار گرفتن کودک در محیط هایی مثل مدرسه که استعداد دیگر کودکان مورد تشویق قرار می گیرد، حسود، پرخاشگر و عصبانی می شود بنابراین ضرورت دارد تا به تفاوت های فردی کودکان توجه شود و هر کودکی در جایگاه خودش تشویق شود.»

این روان پزشک کودک با تأکید بر این که باید بدرفتاری های کوچک را نادیده بگیرند، افزود: «تذکر مداوم و توجه کردن به بدرفتاری باعث تقویت رفتار بد می شود، چرا که در برخی موارد این بدرفتاری ها عاملی برای جلب توجه کردن است. از سوی دیگر بدرفتاری هایی که در کودکی به واسطه مقابله نادرست والدین تشدید شوند، در بزرگسالی سبب می شوند، او به فردی با رفتارهای ناپسند و نا بهنجار اجتماعی تبدیل شود که این مسئله باعث آسیب رسیدن به روابط بین فردی او می شود و در نتیجه این رفتار به او و اطرافیانش آسیب می رساند.»